Thứ Tư, 2 tháng 10, 2013

Tính dân tộc - Những biểu hiện hai mặt.

Đến nỗi phim vừa chiếu một tập đã phải dừng

Tính dân tộc - Những biểu hiện hai mặt

Trong phim Đường về nhà của Trung Quốc, ta thấy có cảnh chàng trai là kiền đến giã biệt cô thôn nữ. Lẽ ra, theo nguyên tắc xử lý xung đột trong phim, thì khi chồng chị Tư Hậu xuất hiện, anh ta và chị Tư Hậu phải đối đầu với tên Pháp. Những phim khá hay của ta như   Ma làng, Gió làng Kình, Chạy án   … mà chúng ta tính mang sang Hội chợ phim Hồng Kong bán nhưng không ai mua vì khách hàng cho rằng, đó là những câu chuyên của ta chứ không phải câu chuyện của họ.

Ông cho rằng, để hiểu phim Việt Nam, phải là người có kiến thức sâu sắc về văn hóa và lịch sử Việt Nam.

Ông hàn cái bát sạch. Cảnh trong phim là cảnh chị Tư Hậu bị tên Pháp hiếp. Tên Pháp hất hàm, ra hiệu cho tên Báu ra ngoài. Đây là vấn đề rất phức tạp. Lát sau, chị đứng dậy, đi vào nhà nằm và buồn nôn. Thành thử, có ý kiến của một nhà phê bình người Ý khi trả lời nhà báo Anh Ngọc trên Thể thao Văn hóa.

Nhưng thử chiếu cảnh này cho khan giả quốc tế xem, vững chắc họ không hiểu những nhà làm phim muốn nói gì. Nhưng trong phim, chúng ta lại thấy trường đoạn chồng chị Tư Hậu giải quyết mâu thuẫn với tên sỹ quan ngụy. Nhưng khán giả nước ngoài chắc không hiểu được ý nghĩa hình ảnh này. Nhưng người xem nước ngoài chưa chắc họ đã hiểu như chúng ta. Đó là phim nước ngoài.

Khi trình chiếu, khán giả bình thường có thể không cần đọc tác phẩm văn học. Nhưng hiện thực trong tác phẩm điện ảnh cần được nhìn nhận và khẩn hoang theo lăng kính nghệ thuật. Chi tiết ấy còn báo hiệu, cuộc hành trình sẽ được nối lại. Hắn định hiếp chị Tư Hậu. Có ông thợ hàn bát đến. Phong tục này chỉ có ở người Hoa. Không ngờ, khi chạy, cái bát bị vỡ.

Khi xem lại phim   Vợ chồng A Phủ   , tôi tìm mãi vẫn không thấy những cảnh tình tứ của Mỵ và A Phủ hò hẹn nhau thế nào ? Họ làm đám cưới theo phong tục người H’Mông ra sao để thành vợ thành chồng? tức là trong phim không thấy họ là vợ chồng

Tính dân tộc - Những biểu hiện hai mặt

Nói thêm về phim truyền hình. Cạnh chị có thúng gạo và mấy quả khế. Những nhà làm phim của ta đang gặp bức tường lớn là câu chuyện mà họ kể khiến người nước ngoài khó hiểu. (TGĐA) - Khi xem phim Chapaev của Nga, người xem thấy cảnh vị chỉ huy giải thích cho binh lính cách đánh đồn giặc.

Trong khi đó, những nhà làm phim của Singapore hay Philippines không gặp phải vấn đề này. Đạo diễn đã khoe với thế giới văn hóa nghề thủ công đẹp thế nào. Cách diễn tả câu chuyện trong điện ảnh nên có tính độc lập chứ không nên dựa nhiều quá vào câu chuyện văn chương. Ai cũng hiểu đây là vị chỉ huy xuất thân từ nông dân và cách lấy ví dụ của ông thật thông minh và dân giã.

Song những cảnh như thế, tiếc rằng trong phim không có. Cũng hao hao như vậy, trong phim   Huyền thoại bạt mạng   có cảnh, trên bàn thờ mẹ, người con đặt chùm khế dâng mẹ. Đây là chi tiết có tính truyền thống của Trung Hoa. Nhưng chưa kịp hành động thì tên sỹ quan Pháp xuất hiện. Còn cô gái, vội mang cho chàng trai bát bánh nhân thịt. Phải chăng, tính dân tộc có những cái hạn chế mà chúng ta cần phải tìm cách vượt qua để hội nhập, vừa giữ bản sắc vừa hòa nhập quốc tế?   Đoàn Tuấn.

Tôi chỉ tạm nêu mấy quan điểm trong phạm vi mình quan tâm. Đặc biệt là những phim có liên tưởng đến người dân tộc thiểu số. Trong khi đó, những phim của Philippines, Singapore, Thái Lan… đang chiếu trên kênh Today TV lại vấn rất đông người xem.

Nhưng đạo diễn đã cố tình đưa vào. Phong tục người Việt không có chuyện người ta tặng những đôi người yêu những cặp dế trong đêm tân hôn. Năm ngoái, khi một đài truyền hình chiếu bộ phim   Hãy cùng em điệu Xarikakeo   về người Kh’me thì người Kh’me phản đối vì nhiều hình ảnh và chi tiết xúc phạm họ. Người Việt đều hiểu hàm ý tác giả muốn nói ý mẹ là quê hương và quê hương là chum khế ngọt.

Ở đây, xung đột kịch không rõ ràng. Khán giả Việt Nam thông thường cũng cảm nhận được là chị ấy có bầu

Tính dân tộc - Những biểu hiện hai mặt

Người xem Việt Nam có thể đọc chuyện và ngầm hiểu theo tác phẩm văn học họ là hai vợ chồng. Trong phim có cảnh nhân vật Báu, một sỹ quan ngụy, bắt chị Tư Hậu vào cái lán làm cá. Còn các nhà làm phim và khan giả chúng ta không hề thấy có gì khó hiểu khi xem bộ phim này. Còn phim ta thì sao?       Cảnh trong phim  Mùi đu đủ xanh    Trong bộ phim   tục hôn   có cảnh nhân vật chính đang ngồi sang gạo ngoài sân.

Thậm chí, khi hai người cùng chạy trốn và Mỵ bị bắt lại, cũng không thấy A Phủ có hành động gì để cứu Mỵ. Chàng trai tặng cô cái cặp đỏ. Bộ phim là tác phẩm điện ảnh đứng độc lập.

Hoặc trong phim   Mùi đu đủ xanh   , có cảnh, đêm tân hôn, đôi tình nhân nằm trong nhà có tiếng dế kêu. Tính dân tộc cũng cần miêu tả các đường dây câu chuyện theo ngữ pháp điện ảnh quốc tế chứ không nên biểu hiện theo ý kiến tầng lớp của chúng ta.

Chúng ta làm phim cho người Kinh xem về dân tộc ít người nhưng khi người dân tộc thiếu số xem thì “Người Mông bảo không phải tao, người Dao bảo không phải nó’’.

Họ cũng không hiểu nhân vật muốn biểu thị điều gì. Ông đặt lên bàn mấy củ khoai tây làm tỉ dụ quân ta – quân địch. Sang đến cảnh cuối, khi quân ta đánh vào đồn giặc, thì cần phải để cho chị Tư Hậu xử lý tên Pháp, song các nhà làm phim lại để cho tên Pháp trúng đạn từ một ai đó và chị Tư Hậu lại bị thương từ tên Báu.

Khi chiếu bộ phim này ở Hội Điện ảnh Việt Nam, nhà biên kịch Nguyễn Thị Hồng Ngát có quan điểm, rằng phim này hơi đậm chất Tàu thì đạo diễn trả lời, rằng người Tàu từng cai trị nước ta hơn 1000 năm nên ta cũng là Tàu , có khác gì đâu!   Poster phim  Đường về nhà  (đạo diễn Trương Nghệ Mưu)   Tính dân tộc chẳng những cần biểu hiện ở hình ảnh mà còn cần biểu thị rõ ràng trong cách dẫn dắt câu chuyện.

Người xem nước ngoài rất khó hiểu cách giải quyết của chúng ta. Họ đều hiểu cuộc sống là thế. Còn rất nhiều những thể hiện khác trong rất nhiều phim khác của chúng ta mà “ta xem ta hiểu nhưng Tây xem Tây không hiểu’’.

Tức thị xung đột chính một nơi, cách giải quyết một nẻo. Tôi lấy tỉ dụ trong phim   Chị Tư Hậu. Điều đó đạt ra cho chúng ta nhiều câu hỏi về đề tài cũng như cách kể chuyện. Đó là điều mà các nhà làm phim muốn bộc lộ. Trai gái xa nhau thường tặng trâm cài đầu. Nhưng từ đó đến nay, chúng ta vẫn mặc định coi A Phủ và Mỵ là vợ chồng.

Nghĩa là họ phải thấy những cảnh hai người thật sự yêu nhau, thật sự bị chia cắt và thật sự cùng đương đầu để giành hạnh phúc.

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét